آنفلوآنزا از پیشگیری تا درمان

نویسنده : دکتر مجيد سلطانی

تنظیم و ویرایش : سایت راه برتر

تاریخ انتشار : ۲۵ خرداد ۱۳۹۶

تب و لرز، گلودرد، سرفه، ضعف، درد عضلانی و احتقان بین از علایم شایع آنفلوآنزاست.
بیماری آنفلوآنزا یکی از مشهورترین بیماری هایی است که اغلب مردم آن را می شناسند و تلاش می کنند تا از راه های مختلف به دام آن نیفتند. همین چند سال پیش بود که آنفلوآنزا پرندگان شیوع پیدا کرد و دنیا را وحشت زده کرد و این روزها هم آنفلوآنزای خوکی است که خبر اول رسانه ها شده است. برای آشنایی بیشتر با این بیماری توصیه می کنیم مطلب زیر را بخوانید.
تب و لرز، گلودرد، سرفه، درد عضلانی، خستگی و ضعف، احتقان بینی و برافروختگی صورت از علایم شایع آنفلوآنزا است. این بیماری همانند سرماخوردگی معمولی، عموماً در میان افرادی که در محیط های سرپوشیده هستند، به خصوص در مدارس، پرورشگاه ها و دیگر اماکنی که گروه زیادی را آنجا گرد هم می آیند، منتشر می شد. همه گیری آنفلوآنزا معمولاً در زمستان و اوایل بهار اتفاق می افتد ولی اینکه در فصل گرما به این بیماری دچار نمی شویم یک باور نادرست است. متأسفانه بسیاری از بیماری های ویروسی که آنفلوآنزا نیستند نیز آنفلوآنزا گفته می شود که باعث سردرگمی زیادی می شود. آنفلوآنزای واقعی سه نوع است. A و B و C که همگی از راه تماس مستقیم فرد به فرد منتقل می شوند مثل دست دادن با شخصی که در دست خود عطسه یا سرفه کرده است یا با استنشاق قطرات تنفسی آلوه به ویروس در هوای محیط.
نوع A، معمولاً مسوول همه گیری های وسیع آنفلوآنزا است. انواع B و C عموماً خیلی گسترده نیستند. نوع B باعث همه گیر های محدوتر و کوچک تر می شود. نوع C نسبت به بقیه شیوع کمتری داشته و تنها، بیماری خفیفی ایجاد می کند. انواع B و C، ویروس های نسبتاً پایداری هستند اما نوع B مرتب تغییر کرده و دچار جهش می شود و با اشکال جدیدی تظاهر می کند، این موضوع عموماً به ظهور اپیدمی یا همه گیری های جدید این بیماری در هر چند سال منجر می شود. هر ۱۰ تا ۴۰سال، آنفلوآنزا نوعی جهان گیری پیدا کرده و مردم سراسر دنیا را مبتلا می سازد.

طرز تشخیص آنفلوآنزا

آنفلوآنزا معمولاً دارای شروعی ناگهانی با تب، لرز، درد عضلانی بی امان، ضعف عضلانی، ناخوشی و کسالت، احتقان بینی، برافروختگی صورت، سرفه های خشک و گلودرد می باشد. همه علایم و نشانه ها شبیه سرماخوردگی معمولی بوده اما معمولاً شدیدترند. آنفلوآنزا به طور معمول ۱ تا ۴ روز پس از تماس با ویروس تظاهر می کند. تب ممکن است سه تا پنج روز به طول بینجامد، هر چند در مواردی می تواند حتی یک روز یا یک هفته هم طول بکشد. تشخیص آنفلوآنزا با اطمینان کامل، نیاز به کشت آزمایشگاهی دارد. آنچه تشخیص را با مشکل رو به رو می سازد، شباهت آنفلوآنزا با بسیاری از بیماری های دیگر است. اگر پزشک به آنفلوآنزا شک کند، شاید بتواند ویروس را از ترشحات حلق جدا کند یا با آزمایش خون به جستجوی آنتی بادی های ساخته شده علیه ویروس بپردازد. این آزمایش ها عمدتاً برای کارکنان مراکز بهداشت عمومی حایز اهمیت هستند زیرا آنها با شناسایی ماهیت و وسعت بیماری در حال انتشار در جامعه، بهتر می توانند مردم را راهنمایی کنند.

عوارض آنفلوآنزا

موارد مجزای آنفلوآنزا، عموماً چند روز بیشتر طول نمی کشند و بدون برجا گذاشتن عوارض برطرف می شوند اما همه گیری های این بیماری هنوز هم هر ساله، مسوول مرگ تعداد زیادی در جهان است. این بیماری می تواند به عوارضی همچون برونشیت (التهاب نایژه ها)، پنومونی (سینه پهلو) و تشدید بیماری های مزمن موجود در فرد مثل بیماری قلبی یا آسم منجر شود. عوارض آنفلوآنزا در سالمندان و افراد دچار ضعف دستگاه ایمنی یا اختلالات مزمن شایع تر است.

توصیه هایی برای پیشگیری از آنفلوآنزا

یکی از راه های اصلی پیشگیری از آنفلوآنزا، تزریق واکسن آنفلوآنزا است که هر ساله در شهریور و یا آغاز فصل پاییز صورت می گیرد. از آنجایی که آنفلوآنزا می تواند عوارضی را به دنبال داشته باشد، تزریق واکسن آن در افرادی که بسیار در معرض خطر ابتلا به این بیماری هستند، قویاً توصیه می شود. داروهای آمانتادین و ریمانتادین در ۷۵ تا ۹۰ درصد موارد در پیشگیری از آنفلوآنزای نوع A مؤثر بوده و از آنها می توان در کنار واکسن استفاده کرد.

الفبای درمان

استراحت اصلی ترین راه درمان آنفلوآنزا است. در برخی از موارد، دارو در کاهش سیر بیماری مؤثر است. در کشور آمریکا چهار داروی ضد ویروس برای درمان آنفلوآنزا به تأیید رسیده است. آمانتادین، رمانتادین، زانامیویر تامی فلو.
آمانتادین و ریمانتادین که هر دو به صورت خواکی مصرف می شوند نه تنها در برابر آنفلوآنزای A مؤثرند بلکه می توانند نشانه ها را برطرف و دوره بیماری را کوتاه کنند. اثرات جانبی این داروها ممکن است شامل بی خوابی، سرگیجه یا اختلال در تمرکز حواس، به ویژه در سالمندان باشند. زانامبویر و تامی فلو برای درمان هر دو آنفلوآنزای A و B استفاده می شوند و می توانند دوره بیماری را تا یکی دور روز کوتاه کنند. این دو دارو جزو دسته جدید از ترکیبات ضدویروسی موسوم به مهار کنده های نورامینیداز هستند. این داروها فعالیت آنزمی به نام نورامینیداز که نقش مهمی در انتشار و رشد ویروس ها از سلول های مبتلا بر عهده دارد را مهار می کنند. زانامیویر که دارویی استنشاقی است برای افراد ۱۳ ساله و بزرگ تر در دسترس است. تامی فلو دارویی خوراکی است و تنها در افراد بالای ۱۸ سال تجویز می شود.

آنفلونزا

و اما آنفلوآنزای خوکی

آنفلوآنزای خوکی یک بیماری حاد تنفسی و به شدت واگیر در خوک ها است اما علت اصلی شیوع فعلی این بیماری در انسان ها تماس مستقیم انسان با انسان است.
آنفلوآنزای خوکی یکی بیماری حاد تنفسی به شدت واگیردار در خوک ها است که به وسیله چند نوع ویروس آنفلوآنزای خوکی ایجاد می شود. میزان مرگ و میر آن در خوک ها نسبتاً بالا است (یک تا ۴ درصد). این ویروس در میان خوک ها از طریق ذرات آلوده معلق در هوا، تماس مستقیم و غیرمستقیم (تماس با سطح آلوده به ترشحات تنفسی) و توسط خوک های ناقل بدون علامت منتشر می شود. طغیان این بیماری در خوک ها در تمام طول سال رخ می دهد اما بیماری در مناطق معتدل بروز بیشتری در پاییز و زمستان دارد. بسیاری از کشورها به صورت معمول خوک های خود را در مقابل آنفلوآنزای خوکی واکسینه می کنند. ویروس های آنفلوآنزای خوی بیشتر از زیرگونه H1N1 است اما زیرگونه های دیگر هم می توانند در خوک ها در چرخش باشند مثل (H3N2-H3N1-H1N2). خوک ها می تواند توسط ویروس های آنفلوآنزای پرندگان و ویروس های آنفلوآنزای انسانی نیز آلوده شوند. گاهی اوقات خوک ها می توانند با بیش از یک گونه ویروس در یک زمان آلوده شوند که این مسأله می تواند باعث امتزاج و نوترکیبی این ویروس ها در بدن خوک را یکدیگر شود.

آنفلوآنزای خوکی با ما چه می کند؟

گاهی آلودگی انسان به آنفلوآنزای خوکی به صورت انفرادی و به صورت گروهی (طغیان) گزارش می شود. به طور کلی علایم بالینی مشابه آنفلوآنزای فصلی انسانی است اما طیف علایم بالینی از حالات بدون علامت تا علایم پنومونی شدیدی که منجر به مرگ می شود، متغیر است.
علایم بالینی آنفلوآنزای خوکی با آنفلوآنزای فصلی انسانی و سایر بیماری های عفونی حاد دستگاه تنفسی فوقانی مشابهت دارد و همچنین موارد خفیف یا بدون علامت بیماری ممکن است شناسایی نشود بنابراین، میزان گسترش واقعی این بیماری در انسان ها تاکنون ناشناخته است. در حال حاضر بیماری آنفلوآنزای خوکی جزء سیستم گزارش دهی بین المللی براساس مقررارت سازمان OIE نیست بنابراین انتشار آن در حیوانات به خوبی شناخته نشده است. به نظر می رسد این بیماری در آمریکا بومی است و طغیان های بیماری در آمریکای شمالی، آمریکای جنوبی؛ اروپا (انگلیس، سوئد، ایتالیا، آفریقا (کنیا و قسمت هایی از آسیای شرقی (چین و ژاپن) رخ داده است.
مردم به طور معمول آنفلوآنزای خوکی را از خوک های آلوده می گیرند اما تعدادی از مبتلایان که تاکنون شناسایی شده اند در سابقه بیماری خود تماس با خوک یا محل های نگهداری خوک را نداشته اند. اکثریت قریب به اتفاق موارد این بیماری بر اثر تماس مستقیم انسان به انسان رخ داده است. این بیماری از طریق خوردن قابل انتقال نیست، به شرط آنکه لاشه یا گوشت خوک به طریق بهداشتی و صحیح حمل و نقل و به طور کامل طبح شود. ویروس آنفلوآنزای خوکی از طریق پختن در دمای ۷۰ درجه سانتی گراد از بین می رود.
به نظر می رسد اکثر مردم بالاخص افرادی که به طور مداوم در تماس با خوک نیستند نسبت به ویروس های آنفلوآنزای خوکی ایمنی ندارند و اگر ویروس آنفلوآنزای خوکی به اندازه کافی قدرت انتقال انسان به انسان را پیدا کند، می تواند باعث ایجاد پاندمی آنفلوآنزا شود. پیشگویی این موضوع مشکل است چون بستگی به شدت بیماری زایی ویروس، حساسیت سیستم ایمنی نسبت به آن، واکنش ایمنی متقاطع ناشی از آنفلوآنزای فصلی و فاکتورهای میزبان دارد.

آنفلوآنزای خوکی واکسن ندارد!

در حال حاضر واکسنی برای این بیماری وجود ندارد و مشخص نیست که آیا واکسن آنفلوآنزای فصلی انسانی می تواند محافظتی در مقابل آنفلوآنزای خوکی ایجاد کند یا خیر؟
دو دسته دارویی وجود دارد، گروه آمانتادین (آمانتادین و رمانتادین) و گروه ممانعت کننده های نوراآمینیداز آنفلوآنزا (اسلتامیویر و زانامیویر) که گروه دوم در حال حاضر در درمان بیماران مصرف می شود. بسیار از موارد آنفلوآنزای خوکی گزارش شده قبلی در انسان ها بدون مداخلات طبی و مصرف داروهای ضد ویروسی به طور کامل بهبود یافته اند اما در تعدادی از ویروس های آنفلوآنزا مقاومت به داروهای ضد ویروسی در حال گسترش است و این مسأله تأثیر درمان را محدود می سازد. در حال حاضر به افرادی که در سایر مناطق دنیا زندگی می کنند و به مناطق آلوده مسافرت می کنند، توصیه می شود تماس با خوک ها به خصوص خوک های بیمار را به حداقل رسانده و موارد بیماری در حیوانات را به سرعت به مسوولان بهداشتی گزارش کنند. بسیاری از مردم که به این بیماری مبتلا شده اند تماس طولانی مدت و نزدیک با خوک های آلوده داشته اند. انجام اقدامات مناسب بهداشتی در تمام تماس هایی که با حیوانات برقرار می شود بالاخص در افرادی که در ذبح و مشاغل وابسته به آن اشتغال دارند، ضروری است. حیوانات بیمار یا تلف شده نباید در چرخه ذبح و استفاده انسان قرار گیرند.
اجتناب از تماس نزدیک با افرادی که ناخوش هستند یا تب و سرفه دارند، شستن دست ها با آب و صابون به طور مکرر در طی روز، رعایت عادات بهداشتی خوب شامل خواب و استراحت کافی، مصرف مواد غذایی مناسب و انجام فعالیت های ورزشی ضروری است. بنابراین اگر تب بالا یا سرفه و ناراحتی گلو داشتید، باید در منزل بمانید و حتی المقدور از حضور در محل کارـ مدرسه و اجتماعات خودداری کنید. استراحت کنید و مایعات فراوان بخورید، دست های خود را همواره با آب و صابون بشویید و با پزشک یا مرکز بهداشتی درمانی تماس بگیرید.

منبع: روزنامه سلامت، شماره ۲۲۵

دربرگزیده‌ها, بیماری‌ها و روش درمان, پزشکی و سلامت

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

چهار × یک =